Systemy środków czyszczących (FM-200 i Novec 1230) – bezpieczna ochrona urządzeń elektronicznych i delikatnego sprzętu

W obiektach wyposażonych w zaawansowaną elektronikę, systemy IT, urządzenia telekomunikacyjne czy cenną aparaturę laboratoryjną tradycyjne metody gaszenia pożaru, takie jak woda czy piana gaśnicza, mogą wyrządzić więcej szkód niż sam ogień. Dlatego coraz częściej stosuje się systemy gaszenia z wykorzystaniem tzw. czystych środków gaśniczych (Clean Agent Systems), do których należą między innymi FM-200 oraz Novec 1230. Są to rozwiązania zaprojektowane z myślą o skutecznym tłumieniu pożaru bez pozostawiania osadów, bez uszkadzania elektroniki oraz bez konieczności kosztownego czyszczenia pomieszczeń po zakończeniu akcji gaśniczej.

Dzięki wysokiej skuteczności, szybkiemu działaniu i bezpieczeństwu dla chronionego wyposażenia systemy te od lat stanowią standard ochrony w centrach danych, serwerowniach, muzeach, laboratoriach i wielu innych obiektach o wysokiej wartości technicznej.

Czym są czyste środki gaśnicze?

Czyste środki gaśnicze (Clean Agents) to substancje przeznaczone do gaszenia pożarów w zamkniętych pomieszczeniach, które po uwolnieniu nie pozostawiają żadnych osadów, nie przewodzą prądu elektrycznego i nie powodują korozji urządzeń.

Ich największą zaletą jest możliwość gaszenia pożaru bez zalewania pomieszczeń wodą. Po wyzwoleniu środek gaśniczy odparowuje i rozprasza się w atmosferze, dzięki czemu po zakończeniu działania instalacji nie ma potrzeby prowadzenia czasochłonnych prac porządkowych.

Do najbardziej rozpowszechnionych środków tego typu należą FM-200 oraz Novec 1230.

Jak działa system FM-200?

FM-200 (heptafluoropropan, HFC-227ea) jest środkiem gaśniczym magazynowanym w postaci ciekłej pod ciśnieniem. Po uruchomieniu systemu bardzo szybko odparowuje, wypełniając całe chronione pomieszczenie.

Mechanizm gaszenia polega przede wszystkim na pochłanianiu energii cieplnej z płomienia. W wyniku obniżenia temperatury proces spalania zostaje przerwany, a pożar wygasa jeszcze zanim zdąży się rozprzestrzenić.

Cały proces wyładowania trwa zazwyczaj nie dłużej niż 10 sekund, co pozwala ograniczyć straty do minimum.

Jak działa Novec 1230?

Novec 1230 (FK-5-1-12) należy do nowoczesnych środków gaśniczych nowej generacji. Podobnie jak FM-200 magazynowany jest w postaci cieczy, natomiast podczas wyzwolenia błyskawicznie przechodzi w stan gazowy.

Jego działanie również opiera się na odbieraniu energii cieplnej z procesu spalania. Dzięki temu ogień zostaje ugaszony bardzo szybko, bez ograniczania widoczności oraz bez uszkadzania chronionych urządzeń.

Novec 1230 wyróżnia się bardzo niskim wpływem na środowisko naturalne. Charakteryzuje się krótkim czasem pozostawania w atmosferze oraz bardzo niskim potencjałem tworzenia efektu cieplarnianego w porównaniu z wieloma starszymi środkami gaśniczymi.

Dlaczego środki czyste są bezpieczne dla elektroniki?

Największą przewagą FM-200 i Novec 1230 nad tradycyjnymi metodami gaszenia jest brak negatywnego wpływu na urządzenia elektroniczne.

Po wyładowaniu środka gaśniczego:

• nie powstaje wilgoć,

• nie pozostają osady,

• nie dochodzi do korozji elementów elektronicznych,

• nie występują zwarcia instalacji elektrycznych,

• nie ma potrzeby czyszczenia urządzeń.

Dzięki temu serwery, centrale telefoniczne, szafy sterownicze czy urządzenia laboratoryjne mogą zostać ponownie uruchomione znacznie szybciej niż po zastosowaniu instalacji wodnych.

W wielu przypadkach wystarczy jedynie przewietrzenie pomieszczenia oraz kontrola techniczna systemów.

Gdzie stosuje się systemy FM-200 i Novec 1230?

Czyste środki gaśnicze znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie wartość chronionego wyposażenia jest bardzo wysoka lub jego uszkodzenie mogłoby spowodować długotrwałe przestoje.

Najczęściej zabezpieczają:

• centra danych,

• serwerownie,

• pomieszczenia telekomunikacyjne,

• centrale energetyczne,

• laboratoria badawcze,

• sterownie przemysłowe,

• archiwa dokumentów,

• biblioteki,

• muzea,

• studia telewizyjne,

• banki,

• szpitale,

• pomieszczenia z aparaturą medyczną.

W takich obiektach priorytetem jest nie tylko ugaszenie pożaru, ale również zachowanie pełnej sprawności kosztownych urządzeń.

Czy FM-200 i Novec 1230 są bezpieczne dla ludzi?

Przy prawidłowo zaprojektowanych instalacjach oba środki uznawane są za bezpieczne dla ludzi przebywających w chronionych pomieszczeniach.

Systemy wyposażone są w:

• automatyczne wykrywanie pożaru,

• alarm optyczny i akustyczny,

• opóźnienie wyzwolenia środka gaśniczego,

• możliwość ręcznego zatrzymania wyładowania,

• procedury ewakuacji.

Pozwala to osobom znajdującym się w pomieszczeniu na jego opuszczenie przed uwolnieniem środka gaśniczego.

Choć FM-200 i Novec 1230 nie są klasyfikowane jako substancje toksyczne przy projektowych stężeniach gaśniczych, po uruchomieniu instalacji zaleca się niezwłoczne opuszczenie chronionego obszaru oraz jego przewietrzenie przed ponownym użytkowaniem.

FM-200 czy Novec 1230 – najważniejsze różnice

Oba systemy oferują bardzo wysoką skuteczność gaszenia, jednak różnią się pod kilkoma względami.

FM-200 jest rozwiązaniem sprawdzonym od wielu lat i znajduje zastosowanie w tysiącach instalacji na całym świecie. Zapewnia szybkie gaszenie oraz wysoką skuteczność przy stosunkowo niewielkiej ilości środka.

Novec 1230 jest nowszą technologią, która oprócz skuteczności wyróżnia się bardzo korzystnym profilem środowiskowym. Środek ten rozkłada się w atmosferze znacznie szybciej niż wiele fluorowanych gazów gaśniczych i cechuje się bardzo niskim potencjałem globalnego ocieplenia.

W praktyce wybór konkretnego rozwiązania zależy od wymagań inwestora, obowiązujących przepisów, charakterystyki obiektu oraz analizy kosztów całego systemu.

Zalety systemów czystych środków gaśniczych

Do najważniejszych korzyści wynikających z zastosowania FM-200 i Novec 1230 należą:

• bardzo szybkie tłumienie pożaru,

• brak uszkodzeń spowodowanych wodą,

• bezpieczeństwo dla urządzeń elektronicznych,

• brak osadów po gaszeniu,

• możliwość szybkiego powrotu pomieszczeń do eksploatacji,

• skuteczna ochrona dokumentów i dzieł sztuki,

• niewielkie wymagania dotyczące sprzątania po akcji gaśniczej,

• wysoka skuteczność w zamkniętych pomieszczeniach,

• możliwość integracji z systemami sygnalizacji pożaru i automatyką budynkową.

Projektowanie i konserwacja systemów

Skuteczność instalacji wykorzystujących FM-200 lub Novec 1230 zależy nie tylko od jakości zastosowanego środka gaśniczego, ale również od prawidłowego projektu i regularnej konserwacji.

Podczas projektowania uwzględnia się między innymi:

• kubaturę chronionego pomieszczenia,

• szczelność obiektu,

• rodzaj zagrożenia pożarowego,

• czas utrzymania odpowiedniego stężenia środka gaśniczego,

• rozmieszczenie dysz oraz butli.

Równie istotne są okresowe przeglądy techniczne, kontrola ciśnienia w zbiornikach, testy systemu wykrywania pożaru oraz sprawdzanie szczelności pomieszczeń. Regularna konserwacja pozwala zachować pełną sprawność instalacji przez wiele lat i gwarantuje jej skuteczne działanie w sytuacji zagrożenia.

Systemy gaszenia wykorzystujące czyste środki gaśnicze, takie jak FM-200 i Novec 1230, należą do najskuteczniejszych metod ochrony przeciwpożarowej obiektów wyposażonych w elektronikę oraz delikatny sprzęt. Ich największą zaletą jest możliwość błyskawicznego ugaszenia pożaru bez użycia wody, bez pozostawiania osadów oraz bez ryzyka uszkodzenia chronionych urządzeń.

Dzięki wysokiej skuteczności, bezpieczeństwu dla wyposażenia oraz możliwości szybkiego przywrócenia pomieszczeń do normalnej pracy rozwiązania te od wielu lat stanowią standard w centrach danych, laboratoriach, muzeach, archiwach i innych obiektach wymagających najwyższego poziomu ochrony. Właściwie zaprojektowany, regularnie serwisowany system FM-200 lub Novec 1230 pozwala skutecznie chronić zarówno infrastrukturę techniczną, jak i ciągłość działania przedsiębiorstwa.