Pożary samochodów elektrycznych w garażach podziemnych — nowe wyzwanie bezpieczeństwa

Rosnąca popularność pojazdów elektrycznych (EV) jest jednym z najbardziej widocznych trendów współczesnej motoryzacji. Według danych międzynarodowych organizacji branżowych liczba samochodów elektrycznych na świecie zwiększa się w tempie kilkudziesięciu procent rocznie. Ta transformacja niesie ze sobą wiele korzyści — redukcję emisji zanieczyszczeń, mniejsze zużycie paliw kopalnych, cichszą pracę silników — ale także nowe wyzwania z zakresu bezpieczeństwa pożarowego. Jednym z nich jest problem pożarów akumulatorów litowo-jonowych w pojazdach elektrycznych, szczególnie w garażach podziemnych, gdzie ograniczona wentylacja i układ przestrzenny mogą komplikować działania ratownicze i zwiększać ryzyko dla mieszkańców oraz ekip strażackich.

1. Charakterystyka pożarów pojazdów elektrycznych

Pojazdy elektryczne zasilane są akumulatorami litowo-jonowymi, które mają wysoką gęstość energii. To ich kluczowa zaleta — ale również największe ryzyko w sytuacji awaryjnej. Gdy ogniwo ulegnie uszkodzeniu mechanicznemu, zwarciu lub przegrzaniu, może dojść do tzw. thermal runaway — gwałtownego, samonapędzającego się wzrostu temperatury prowadzącego do zapłonu. W efekcie temperatura ogniw może osiągać wartości znacznie przekraczające te spotykane w typowych pożarach samochodów spalinowych.

W przeciwieństwie do pojazdów z silnikiem spalinowym, gdzie paliwo rozprasza się w powietrzu i łatwo je schłodzić, bateria litowo-jonowa stanowi zwartą, hermetyczną jednostkę, trudną do ugaszenia. Ogień może się rozwijać wewnątrz pakietu bateryjnego, a jego gaszenie wymaga nie tylko stłumienia płomieni, ale także schłodzenia ogniw, aby zapobiec ponownemu zapaleniu.

2. Specyfika garaży podziemnych jako miejsca zdarzeń pożarowych

Garaże podziemne to przestrzenie o ograniczonej wentylacji, zwykle z niewielką liczbą wejść i wyjść, niskimi sufitami oraz wieloma miejscami, gdzie gęste dymy mogą się kumulować. Te cechy sprawiają, że nawet typowy pożar samochodu z silnikiem spalinowym stanowi poważne wyzwanie. W przypadku pojazdu elektrycznego sytuacja jest jeszcze trudniejsza.

Główne cechy utrudniające gaszenie w tym środowisku to:

• Ograniczona wentylacja, która sprzyja akumulacji toksycznych i łatwopalnych gazów powstających podczas spalania materiałów bateryjnych i samochodowych.

• Trudny dostęp do źródła pożaru, ponieważ bary baterii umieszczone są nisko w pojeździe i są zasłonięte strukturą karoserii.

• Ograniczona widoczność i możliwość manewrowania sprzętem gaśniczym, co wydłuża czas dotarcia do ognia i jego opanowania.

• Bliskość innych pojazdów i elementów konstrukcyjnych, które mogą przyczynić się do rozprzestrzenienia się ognia lub uszkodzeń konstrukcyjnych.

3. Trudności w gaszeniu pożarów EV

Gaszenie pożarów pojazdów elektrycznych różni się zasadniczo od gaszenia klasycznych pożarów samochodów spalinowych. W warunkach podziemnych garaży problemy te są szczególnie widoczne.

a) Duże zapotrzebowanie na wodę i długi czas schładzania

Pożary baterii litowo-jonowych wymagają ogromnych ilości wody, aby schłodzić ogniwa i zapobiec ponownemu zapaleniu. W praktyce zdarza się, że proces gaszenia i schładzania trwa wiele godzin — znane są przypadki akcji trwających ponad 7 godzin, a nawet z nawrotem pożaru po 20 godzinach od pierwszego ugaszenia.

b) Niepewność ponownego zapłonu

Nawet po wydawałoby się skutecznym ugaszeniu, akumulatory mogą ponownie się zapalić. Dlatego konieczne jest kontynuowanie chłodzenia jeszcze długo po zakończeniu działań gaśniczych, często z wykorzystaniem ogromnych ilości wody lub innych mediów chłodzących.

c) Ograniczona skuteczność tradycyjnych środków gaśniczych

Klasyczne środki, takie jak pianki czy proszki gaśnicze, które są skuteczne w gaszeniu pożarów płynów łatwopalnych czy materiałów organicznych, nie zawsze działają na ogniwa litowo-jonowe. Strażacy często stosują strumienie wody lub specjalne systemy mgły wodnej, które mają wymuszać chłodzenie ogniw i ograniczać rozwój pożaru.

d) Zagrożenia dla ratowników

Oprócz wysokich temperatur i toksycznych gazów, strażacy muszą uważać na ryzyko porażenia prądem (napięcie baterii w EV może sięgać setek woltów) oraz na potencjalne wybuchy akumulatorów lub eksplozje gazów.

4. Skutki pożarów dla budynków i infrastruktury

Pożary w garażach podziemnych mogą mieć poważne konsekwencje nie tylko dla pojazdów, ale także dla konstrukcji budynku. Wysokie temperatury i dym mogą uszkodzić elementy nośne, a toksyczne produkty spalania mogą przenikać do wyższych kondygnacji lub systemów wentylacyjnych, stwarzając dodatkowe ryzyko dla mieszkańców i użytkowników budynku.

5. Reakcje i standardy bezpieczeństwa

W odpowiedzi na nowe wyzwania związane z rosnącą liczbą samochodów elektrycznych, organizacje branżowe, producenci oraz straże pożarne na całym świecie opracowują wytyczne i procedury postępowania w sytuacji pożaru EV. W wielu krajach prowadzi się badania nad skuteczniejszymi metodami gaszenia, w tym wdrażaniem nowoczesnych systemów detekcji i automatycznego gaszenia specyficznych dla pojazdów elektrycznych.

W Polsce Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej oraz inne instytucje opracowały wytyczne dotyczące ochrony przeciwpożarowej w garażach, w których ładuje się pojazdy elektryczne, obejmujące zarówno aspekty projektowe, techniczne, jak i operacyjne.

Perspektywy

Pożary samochodów elektrycznych w garażach podziemnych są problemem, który będzie zyskiwał na znaczeniu wraz z rosnącą liczbą EV na drogach Europy i świata. Choć statystycznie są one rzadkie, ich gaszenie wymaga specjalistycznej wiedzy, odpowiedniego sprzętu i procedur operacyjnych, zwłaszcza w przestrzeniach o ograniczonej wentylacji i trudnym dostępie, jakimi są garaże podziemne.

Wyzwanie to dotyka nie tylko służb ratowniczych, ale także projektantów budynków, zarządców nieruchomości oraz ustawodawców, którzy muszą uwzględniać nowe standardy bezpieczeństwa ppoż., detekcji i ewakuacji. Jednocześnie ważna jest edukacja kierowców i użytkowników parkingów, aby minimalizować ryzyko i właściwie reagować na sytuacje awaryjne.